Akademia filmu dokumentalnego


przedmiot fakultatywny dla wszystkich studentów i doktorantów Uniwersytetu Gdańskiego
cykl pokazów dla osób spoza Uniwersytetu Gdańskiego

semestr zimowy 2015/2016

W roku akademickim 2015/2016 na Wydziale Filologicznym kontynuujemy otwarty dla studentów wszystkich kierunków, nowatorski przedmiot filmoznawczy: Akademia Dokumentalna.

INFORMACJE OGÓLNE:

Zajęcia rozpoczynają się 13 października

Miejsce i czas zajęć:  wtorek, godzi. 16.45 -19.45 /  Sala 1.43 / Wydział Filologiczny Uniwersytetu Gdańskiego.

Limit miejsc: 285

Liczba ECTS: 2

Karnet: Karnet na projekcje filmowe kosztuje 150 zł za semestr. O kolejności zapisów decyduje kolejność zrealizowanych wpłat.

Uwaga! STUDENCI WYDZIAŁU FILOLOGICZNEGO – cena karnetu: 110 zł

Opłaty za karnet należy wpłacać na konto:

AGAINST GRAVITY Sp. z o.o.

Bank BPH: 59106000760000330000651046

W TYTULE: Akademia Dokumentalna UG

ZAPISY: Od 1 do 20 października przez Portalu Studenta lub pod adresem e-mail: przemek@againstgravity.pl

Warunki zaliczenia: Zaliczenie na ocenę – na podstawie krótkiej rozprawki

Liczba nieobecności: 2

Prowadzący zajęcia: Marcin Borchardt,  kontakt: akme@op.pl

Koordynator Akademii: Przemek Rydzewski, kontakt: przemek@againstgravity.pl

Forum dyskusyjne i  dodatkowe informacje na FACEBOOKU: DOCS AGAINST GRAVITY Trójmiasto

OPIS ZAJĘĆ:

Podczas zajęć realizowanych w ramach projektu AKADEMIA DOKUMENTALNA, przewidziane są spotkania z wieloma ciekawymi twórcami filmowymi oraz specjalistami poruszanej w filmie tematyki. 

Celem Akademii Dokumentalnej jest rozbudzenie i ukierunkowanie zainteresowania filmami dokumentalnymi a przede wszystkim udostępnienie studentom odpowiednich narzędzi do ich krytycznej analizy i świadomego wykorzystywania w pracy naukowej i zawodowej. Chodzi również o kształtowanie umiejętności interpretowania świata, pobudzenie aktywności i twórczej wrażliwości oraz rozwijanie świadomości obywatelskiej i zdolności do oceny społecznych zjawisk. Filmy dokumentalne pokazywane w ramach akademii pochodzą z festiwalu filmowego DOCS AGAINST GRAVITY (wcześniej Planete+Doc Film Festival)

Akademia ma być w założeniu rodzajem twórczej i efektywnej edukacji filmowej, silnie powiązanej ze zmieniającą się szybko rzeczywistością. Specjalnie wyselekcjonowane filmy, zaskakujące zarówno formą artystyczną, jak i użytym w nich językiem filmowym, mają w założeniu nie tylko dostarczyć uczestnikom wiedzy, ale także umożliwić im poznanie ciekawych, często nieznanych, obszarów i zagadnień współczesnego świata.


Wizyta

reż. Michael Madsen, Finlandia/Dania, 2014, 85 min

Czy jesteśmy gotowi na spotkanie z obcymi istotami? Czy mają one w naszym świecie takie same prawa, jak my sami? Co im powiemy, gdy ich spotkamy? I w jaki sposób będziemy się z nimi komunikować? Wiedeński UNO-city to kompleks budynków stanowiący dziś jedno z czterech głównych miejsc na świecie. Jego eksterytorialny status, a także architektura, przypominająca późne lata 70. ubiegłego wieku, powodują, że przypomina on statek kosmiczny, który wylądował w środku cywilizowanego świata. Wewnątrz tej imponującej instytucji, która reprezentować ma wiarę w ludzkość, znajduje się OOSA, czyli Biuro Unii Europejskiej do Spraw Kontaktu z Obcymi Cywilizacjami. To tutaj naukowcy z różnych dziedzin opracowują procedury kontaktu z obcymi. Ludzkość marzy o tym od ponad wieku. Film pokazuje, jak scenariusz znany nam do tej pory z science fiction może zmienić się w rzeczywistość.


PODEJRZANY: AI WEIWEI

REŻ. ANDREAS JOHNSEN, CHINY/DANIA/WIELKA BRYTANIA,

Chiński artysta, architekt i kurator Ai Weiwei to znaczący głos chińskiej opozycji, od lat aktywnie krytykujący władze w Chinach i walczący o prawa człowieka. Współtwórca wielu konceptualnych instalacji, w tym słynnej ekspozycji Sunflower Seeds w Tate Modern, Stadionu Narodowego w Pekinie oraz rzeźby w Parku Rzeźby na warszawskim Bródnie. W kwietniu 2011 roku został aresztowany przez władze chińskie, a następnie przez 81 dni przetrzymywany w nieznanym miejscu i przesłuchiwany w sprawie rzekomego przestępstwa gospodarczego, unikania płacenia podatków, a także bigamii i rozpowszechniania pornografii w internecie. Po rzekomym przyznaniu się do winy, Ai Weiwei został zwolniony z więzienia za kaucją, pod warunkiem, że nie będzie wypowiadał się publicznie i nie opuści Pekinu.W filmie widzimy zarówno jego życie prywatne w domowym areszcie z żoną i synem, o których losy obawia się coraz bardziej, jak również usilną próbę ponownego wejścia w rolę zaangażowanego aktywisty. Nie jest to łatwe zadanie, bo po wyjściu z więzienia Ai Weiwei nie tylko cierpi na bezsenność i zaniki pamięci, lecz musi również odnaleźć się pomiędzy życiem rodzinnym a nieustannym zainteresowaniem mediów i świata sztuki.


Sól ziemi

REŻ. JULIANO RIBEIRO SALGADO, WIM WENDERS, BRAZYLIA/FRANCJA/WŁOCHY, 2014

Kariera wybitnego niemieckiego reżysera, Wima Wendersa, jest w niektórych punktach zbieżna ze ścieżką twórczą Wernera Herzoga. Obaj w latach siedemdziesiątych tworzyli nurt kina określany jako „nowy film niemiecki”, obaj są przedstawicielami post-nowofalowego kina autorskiego. Ich filmy stanowiły często niespieszną obserwację ludzi samotnych, zdystansowanych, sytuujących samych siebie na pograniczach współczesnego świata. Wreszcie, obaj zainteresowali się na pewnym etapie kinem dokumentalnym, które jednak, w ich wykonaniu, zachowuje specyfikę ich autorskiego podejścia. To filmy, które mają, za pomocą kamery, odkrywać rzeczywistość – często tę, która umyka nam w codziennym spojrzeniu. „Sól tej ziemi” to historia wybitnego brazylijskiego fotografa Sebastiao Salgado, ukazana przez Wendersa we współpracy z synem Salgado, Julianem. Film to także medytacja nad obrazami i ich znaczeniem – dobrze znana fanom twórczości Wendersa, a zarazem fascynująca dla miłośników fotografii i ponownie – w toku tego kursu – stawiająca pytania o sens fotografii cierpienia i o pracę współczesnego reportera.


PRYWATNY WSZECHŚWIAT

REŻ. HELENA TŘEŠTÍKOVÁ, CZECHY 2012

Petr Kettner i Jana Pfefferova pobrali się w 1974 roku i zamieszkali razem z dwiema babciami w niewielkim jednopokojowym mieszkaniu w Pradze. Rok po ślubie na świat przyszedł ich pierwszy syn – Honza. To właśnie skłoniło Petra do rozpoczęcia dokumentacji ich rodzinnego życia i czasów, w których przyszło im funkcjonować. Robił to w formie pisanego i kręconego kamerą dziennika. Film wykorzystuje te nagrania, stając się tym samym próbą „uchwycenia” czasu zarówno w wymiarze jednostkowym, jak i społeczno-politycznym. Film cechuje też doskonała spójność narracyjna, pomimo wykorzystania różnych formatów nagrań archiwalnych. Ironicznym dopełnieniem okazują się klipy z muzyką Karela Gotta, które pozwalają od innej strony spojrzeć na wielobarwny i fascynujący portret społeczno-politycznych zmian czeskiego społeczeństwa.


CUDZE LISTY

REŻ. MACIEJ DRYGAS, POLSKA 2010

Służby bezpieczeństwa PRL kontrolowały rocznie kilkadziesiąt milionów listów. Codziennie wyspecjalizowane komórki zajmowały się odklejaniem kopert, czytaniem i analizą prywatnej korespondencji, dzięki czemu powstawały raporty o nastrojach społecznych. Cudze listy pisane przez okres całego PRL: intymne, pełne bólu i rozpaczy, ale i te z pogróżkami na władzę, i również te – bardziej pragmatyczne, żeby coś załatwić, stały się tkanką do zbudowania przejmującego portretu wewnętrznego Polaków w PRL. Film w całości złożony jest z unikalnych materiałów archiwalnych.


Usłyszcie mój krzyk

REŻ. MACIEJ DRYGAS, POLSKA 1991

8 września 1968 roku podczas dożynek na Stadionie Dziesięciolecia na znak protestu „przeciw tyranii kłamstwa, ogarniającego świat”, podpalił się 60-letni Ryszard Siwiec z Przemyśla. Jego ofiara nie została zauważona przez publiczność na trybunach. W Archiwum WFD zachował się siedmiosekundowy skrawek taśmy, na którym operator utrwalił tragiczne wydarzenie. W filmie wykorzystano fragmenty autentycznego nagrania zarejestrowanego przez Ryszarda Siwca na dwa dni przed samospaleniem, a także ujęcie płonącego Ryszarda Siwca utrwalone przez operatora PKF Zbigniewa Skoczka. Nazwisko Siwca nie znalazło się na pierwszych stronach polskich ani zachodnich gazet. Przez wiele miesięcy milczała również rozgłośnia Wolnej Europy. Kiedy ponad pół roku później na placu Vaclava w Pradze samospalenia dokonał Jan Palach, świat był wstrząśnięty. Opinia publiczna dowiedziała się również o podobnym proteście Litwina Romasa Kalanty. Z dokumentów i wypowiedzi wyłania się portret Ryszarda Siwca jako człowieka honoru, niegodzącego się na kompromisy, którego okrutna śmierć miała być protestem przeciwko panującemu systemowi.


Odgłosy robaków - zapiski mumii

REŻ. PETER LIECHTI, SZWAJCARIA 2008

Kino graniczne: quasi-dokumentalny zapis głodowej śmierci z wyboru, oparty na autentycznej historii. Myśliwy polujący na króliki odkrywa w lesie zmumifikowane ciało 40-letniego mężczyzny. Lekarze stwierdzają, że zgon nastąpiło około stu dni wcześniej. Przy mumii odnaleziony zostaje dziennik, opisujący ostatnie tygodnie życia zmarłego człowieka. Kamera obserwuje leśne otoczenie i sklecony z folii namiot, w którym dusza umierającego uchodzi z ciała; obrazom obojętnej przyrody towarzyszą wizyjne obrazy z życia, od którego coraz bardziej oddala się bohater. Film jest próbą dramatycznej kontemplacji śmierci i przekazania tego doświadczenia widzowi, a zarazem dotarcia do granic kina i udokumentowania tego, czego nie można zobaczyć.


CZY NOAM CHOMSKY JEST WYSOKI CZY SZCZĘŚLIWY?

REŻ. MICHEL GONDRY, FRANCJA 2013

Twórcą tego wciągającego, zabawnego i bardzo ciekawego filmu jest Michel Gondry – światowej sławy reżyser, autor m.in. filmów fabularnych „Zakochany bez pamięci” (2004) i „Jak we śnie” (2006), eksplorujących oniryczne światy umysłu i ich relacje ze zdroworozsądkową, codzienną rzeczywistością. W „Czy Noam Chomsky jest wysoki czy szczęśliwy” Gondry spotyka się z Noamem Chomskym, amerykańskim lingwistą, który zrewolucjonizował wcześniejsze sposoby myślenia o naturze języka i procesie jego nabywania, a przez „The New York Times” uznany został za najważniejszego żyjącego intelektualistę naszych czasów. Efektem jest film dokumentalny oparty w przeważającej mierze na animacji, zaskakująca filmowa fuzja obrazów i idei. Czy można, za pomocą filmu rysunkowego wyjaśnić zawiłości gramatyki transformacyjno-generatywnej? Czy można przekazać fascynację drugim człowiekiem i jego intelektualnymi dokonaniami? Michel Gondry bada ludzki umysł, każąc nam, zgodnie z ideami Chomsky’ego, kwestionować dotychczasową wiedzę i przekonania dotyczące uczenia się, języka i opisywanego przez niego świata; zarazem zaś eksperymentuje z filmowymi środkami wyrazu.


ŚMIERĆ CZŁOWIEKA PRACY

REŻ. MICHAEL GLAWOGGER, AUSTRIA, NIEMCY 2005

Nie ma już człowieka pracy. Pozostał robotnik – ktoś gorszy, ktoś, komu się nie udało. Ktoś, komu praca nie daje godności, lecz ją odbiera. Przyzwyczajeni do wygodnego życia, coraz częściej zapominamy, jak ciężką pracę może wykonywać człowiek. Ukraina, Indonezja, Nigeria, Pakistan, Chiny – „Śmierć człowieka pracy” to pięć portretów ciężkiej fizycznej pracy, w zmechanizowanym świecie XXI wieku coraz mniej widocznej. Rezygnując z odautorskiego komentarza reżyser „Śmierci człowieka pracy” w wysmakowanych obrazach (zdjęcia Wolfganga Thalera) rejestruje nieludzki wysiłek współczesnych zapomnianych bohaterów. Niezwykłe zdjęcia oraz muzyka (autorstwa Johna Zorna) sprawiają, że film ten to monumentalne, nasycone emocjami dzieło.


Ambasador

REŻ. MADS BRÜGGER, DANIA 2011

Duński dziennikarz i satyryk Mads Brügger („Idioci w Korei”) tym razem wyrusza w podróż do serca Afryki, aby pokazać przerażające oblicze głębokiej korupcji, jaka istnieje w tej części świata. Udaje przedziwnego, enigmatycznego i zdeprawowanego dyplomatę z Zachodu, który wygląda jak Henry Stanley i Karl Lagerfeld w jednym. Niedawno kupił na czarnym rynku paszport dyplomatyczny i został konsulem Liberii w Republice Środkowoafrykańskiej. Z cygarem w ręku i lśniącymi skórzanymi butami, gra prężnie działającego, bogatego biznesmena, który przyjeżdża do środkowej Afryki, aby robić interesy. „Ambasador” jest ciekawym przykładem dokumentalno-dziennikarskiego podejścia do filmu. Ta utrzymana na pograniczu różnych gatunków filmowych, prowokacyjna, na wpół śmieszna, na wpół przerażająca, tragikomedia o przedziwnym i groteskowym świecie afrykańskiej dyplomacji, a także jej ukrytych, ciemnych kontekstach, podobnie jak „Borat”, w doskonały sposób wykorzystuje czarny humor i satyrę do sportretowania przerażającego oblicza afrykańskiej rzeczywistości.


Yes Meni idą na rewolucję

Reż. Andy Bilchbaum, Mike Bonanno, Laura Nix, USA 2014, 92 min

Przez 20 lat Andy Bilchbaum i Mike Bonanno, słynni aktywiści znani jako Yes Meni organizowali niezwykle odważne, dowcipne i kontrowersyjne akcje przykuwające uwagę światowych mediów. Celem happeningów było ukazanie aktów łamania praw człowieka przez międzynarodowe korporacje, które dopuszczały się przestępstw i machlojek, aby osiągnąć zysk. W tej nierównej walce za broń służyły działaczom jedynie używane garnitury, w których bezwstydnie i z tupetem wkradali się na imprezy biznesowe, udając państwowych urzędników lub przedstawicieli korporacji. Ukazywali tym samym niebezpieczeństwo świata, którym rządzi pieniądz. Swoje doświadczenia przedstawili w dwóch filmach: „Yes Meni” i „Yes Meni naprawiają świat”. W trzecim filmie – „Yes Meni idą na rewolucję” – tytułowi bohaterowie są już po czterdziestce i ich dalszej działalności zagraża kryzys wieku średniego. A czeka ich największe jak do tej pory wyzwanie, czyli zmiany klimatyczne na Ziemi.


KUCHARZE HISTORII

REŻ. PÉTER KEREKES, SŁOWACJA/CZECHY/AUSTRIA 2009

Zagotować, usmażyć, pokroić, posiekać, poćwiartować, wypatroszyć – zaskakujące jak język kuchni przypomina niekiedy określenia z pola walki. Właśnie kuchnię i wojnę w nieoczekiwany sposób łączy film „Kucharze historii”. Możemy się przekonać, jak bardzo niedoceniana jest rola tych, którzy zajmują na scenie wojny miejsca daleko w tyle, choć mają poważne zadanie: napełnić ogromny brzuch armii. Bohaterami filmu „Kucharze historii” są wojskowi kucharze – dla nich nie ma raczej miejsca w podręcznikach historii. Okazuje się, że kuchnie polowe odgrywają w czasie wojen nie mniejszą rolę niż czołgi i karabiny, a zaspokajanie apetytów żołnierzy może mieć przemożny wpływ na losy świata. Bo jak mówi jedna z bohaterek filmu „Dobrze najedzeni żołnierze wysadzają innych w powietrze o wiele lepiej niż zwykle”.


Brakujące zdjęcie

REŻ. RITHY PANH, FRANCJA/KAMBODŻA, 2013

Reżyser filmu Rithy Panh od lat śledzi i dokumentuje okrucieństwa popełnione przez Czerwonych Khmerów. Za ich czasów przeżył dzieciństwo, przebywał w obozie koncentracyjnym i stracił niemal całą rodzinę. Tym razem postanowił odnaleźć dokumentujące traumatyczne dla siebie zdarzenia zdjęcia, które Khmerowie pozostawili po sobie w latach 1975-1979. Szukał ich w starych archiwach, dokumentach, a nawet na kambodżańskich wsiach. Niestety nie zachowały się żadne z nich. Zamiast zaginionych zdjęć, Panh postanowił wykorzystać w filmie własne rekonstrukcje miejsc, w których kiedyś przebywał i osób, które znał. Wykonane przez niego gliniane figurki ustawione na tle krajobrazu ożywają na ekranie niczym prawdziwi ludzie i silnie oddziałują na wyobraźnię. Ci niemi świadkowe traumatycznych dla reżysera zdarzeń tworzą ciche obrazy śmierci, będącej symbolem dyktatury Pol Pota. Pomagają zrekonstruować indywidualną i zbiorową pamięć o zbrodniach popełnionych w tamtych czasach i w niezwykle wstrząsający sposób dopowiadają tragiczną historię Kambodży. Panh wykorzystał również fragmenty propagandowych filmów z okresu dyktatury Pol Pota, które silnie kontrastują z wykonanymi przez niego rekonstrukcjami zdarzeń. Dzięki temu powstał nie tylko wstrząsający film dokumentalny o kambodżańskiej historii, lecz również monumentalny jej pomnik, łączący w sobie lament i ból po traumatycznych dla reżysera przeżyciach.


SPOTKANIA NA KRAŃCACH ŚWIATA

REŻ. WERNER HERZOG, WLK. BRYTANIA 2007

Antarktyda w filmie Herzoga znajduje nowy wymiar i znaczenie. Południowe krańce naszego świata są magnesem zarówno dla wybitnych naukowców, jak i dla wszystkich, którym nie jest po drodze ze współczesną cywilizacją. Poznajemy zoologów, wulkanologów i fizyków, ale także hydraulika wywodzącego się z królewskiej rodziny Azteków czy filozofa pracującego jako operator koparki. W Mc Murdo, głównej bazie naukowej, która przypomina miasteczko górnicze, nadal stoi dom zbudowany w 1901 roku przez pierwszych zdobywców Antarktydy, Scotta i Shackletona. Herzog pokazuje materiały archiwalne, nadając drugi wymiar oglądanej teraźniejszości. Sposób przedstawiania przyrody Bieguna Południowego i łączenie go ze specyficzną ścieżką dźwiękową dają poczucie zbliżania się do tajemnicy. Na początku filmu dowiadujemy się, że nie będzie to kolejny film o pingwinach. Jednak pewien zagubiony pingwin odciśnie na nim swoje piętno…


SCENA ZBRODNI

REŻ. JOSHUA OPPENHEIMER, ANONYMOUS, CHRISTINE CYNN, DANIA/NORWEGIA/WIELKA BRYTANIA 2012

Reżyser filmu Rithy Panh od lat śledzi i dokumentuje okrucieństwa popełnione przez Czerwonych Khmerów. Za ich czasów przeżył dzieciństwo, przebywał w obozie koncentracyjnym i stracił niemal całą rodzinę. Tym razem postanowił odnaleźć dokumentujące traumatyczne dla siebie zdarzenia zdjęcia, które Khmerowie pozostawili po sobie w latach 1975-1979. Szukał ich w starych archiwach, dokumentach, a nawet na kambodżańskich wsiach. Niestety nie zachowały się żadne z nich. Zamiast zaginionych zdjęć, Panh postanowił wykorzystać w filmie własne rekonstrukcje miejsc, w których kiedyś przebywał i osób, które znał. Wykonane przez niego gliniane figurki ustawione na tle krajobrazu ożywają na ekranie niczym prawdziwi ludzie i silnie oddziałują na wyobraźnię. Ci niemi świadkowe traumatycznych dla reżysera zdarzeń tworzą ciche obrazy śmierci, będącej symbolem dyktatury Pol Pota. Pomagają zrekonstruować indywidualną i zbiorową pamięć o zbrodniach popełnionych w tamtych czasach i w niezwykle wstrząsający sposób dopowiadają tragiczną historię Kambodży. Panh wykorzystał również fragmenty propagandowych filmów z okresu dyktatury Pol Pota, które silnie kontrastują z wykonanymi przez niego rekonstrukcjami zdarzeń. Dzięki temu powstał nie tylko wstrząsający film dokumentalny o kambodżańskiej historii, lecz również monumentalny jej pomnik, łączący w sobie lament i ból po traumatycznych dla reżysera przeżyciach.


zapisz się do newslettera

Against Gravity z siedzibą w Warszawie przy ulicy Żurawiej 22, pok212 będzie przetwarzać Pani/a dane osobowe w celu realizacji umowy o świadczenie usługi newsletter. Podanie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Panu/i prawo dostępu do treści jego/jej danych oraz ich poprawiania.
Zamawiany przez Pana/-ią newsletter ma charakter promocyjno-reklamowy i może zawierać informacje handlowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną.